Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada alüminyum tüplü kutu gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar net ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen kaydetmek iyi olur, çünkü bellek kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır zira gürültülü yerlerde ince kokular çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol sayılır. Kriter netleşince her puro aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbirini destekler. Tadım sırasında telefon uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp hüküm vermek kolay yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz başlar tabii ki bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Romeo julieta no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat genellikle burada saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Romeo y julieta petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir gerçekten bu yüzden sakin ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden sertçe tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı sonuç sağlar. Evrelerin sınırı genellikle keskin olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri yakalamak adına çekiş aralığını değiştirmemek gerekir. Art arda çekmek sıcaklığı yükseltir ve tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman aynı ışık ile sakin bir ortam seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz aromayı, beş de damakta baskın duran güçlü aromayı anlatır böylece dikkat dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Romeo y julieta petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda kalır ve ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan alabilir. Puanı vermeden önce en az üç çekiş almak şarttır öte yandan ondalık notlar vermek gereksiz bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın ortası genellikle kullanılan değerdir, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri anlamlı kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını hem de aroma gücünü doğrudan değiştirir bu yüzden yanış çizgisinin düzgün gitmesini da izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar erken öne çıkar nitekim ince çubuklarda ısı birikimi çok daha çabuktur. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz yanma hızı de aromayı hemen etkileyen bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha yavaş gelir ve notalar sonradan belirir ve bu çabukluk aromanın okunma süresini daraltır. Baldan yana yumuşak puro gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse not kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta ısı daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara yazmak gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece güçlü tat ince olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki tat ve burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi birbirini besler ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu ayrım ilk bakışta önemsiz gelse de yorumları epey etkiler. Nefesi ağızdan verirken burundan hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir örneğin hafif bir nefes aromayı çok geniş açar. Robusto formunda puro benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını net gösterir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha kısa bırakır hızlı bir çekiş ise ince notaları siler. Güç damakta düşük fakat burunda belirgin çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayırmak yanılgıyı giderir. Acemi kişiler için ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda aroma gücü olduğundan zayıf hissedilir üstelik yemek aralarında deneme yapacaksanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir çünkü yorgun bir damak en belirgin aromayı bile soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır ayrıca çok soğuk sıvılar dili uyuşturur ve aroma hissini azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha net anlaşılır o nedenle hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz nitekim tatlı içecekten hemen sonra keskin notalar olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Kahve ve su haricinde sade çay da düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan değerlendirme sıklıkla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir alanda yaşanır üstelik ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin payı daha fazladır. Teneke kutulu mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao tonunu hızla gösterip biter zira geçiş dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek çubuktan daha güvenilir izlenim sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bunu ayrıca kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, fakat güç hissi korunabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı vermez demek ki her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ile saat izlenimi değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra belirgin fayda verir. Dolayısıyla basit bir tadım defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde baştan öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir tonu aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne geri dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına yol açar. Tarih, puro adı ile not tabloya yazılmalı gerçekten ilk notlar sonradan açıldığında ilginç farklar gösterir. Puanlar birbirinden iki puandan fazla sapma varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta öz cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm belirgin ahşap kokusu gibi bir not yeterli sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de notaların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe aroma profili benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir notasını net verebilir örneğin sert bir içim zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir notasını güçlü tutar kaldı ki ağır bir duman notasız de kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir tersi hâl da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile düzenli kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu sebeple ortam koşullarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda de çekiş tıkanır ve aroma silikleşir ısı ise yaprağın ısınma hızını değiştiren başka bir değişkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi hesaba katmak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark net görülür değerlendirme anı planlarken bu etkeni unutmayın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de algıyı şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki nem veya koku olur. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Kapalı bir odada koku yoğunlaşırsa sonraki çubuğun tadı yanlış okunabilir. Kapı açıklığı sağlamak genellikle işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse yanış yapısı şaşar.